Người Cơ Tu Gọi Rừng Là Mẹ: Triển Lãm Mới Ở Đà Nẵng

Người Cơ Tu sinh sống lâu đời trên dãy Trường Sơn. Ở Đà Nẵng, đồng bào Cơ Tu sống ở phía tây thành phố.

Ngày 6 tháng 10 năm 2026, Bảo tàng Đà Nẵng và Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam khai mạc triển lãm “Thực vật trong đời sống văn hóa Cơ Tu”. Triển lãm là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, dựa trên tri thức mà người Cơ Tu chia sẻ với các nhà nghiên cứu.

Triển lãm gồm gần 40 mẫu thực vật, 80 hình ảnh và hơn 30 hiện vật, chia thành bốn phần.

Phần đầu nói về đời sống hằng ngày. Màu xanh đen trên trang phục truyền thống của người Cơ Tu được lấy từ lá cây tà râm. Củ nâu dùng để nhuộm sợi bông thành màu nâu đỏ.

Rừng còn nuôi sống người Cơ Tu. Ngọn non của cây dong sậy (ri đoong) và cây chít (a tâng) được dùng làm rau sống hoặc nấu canh. Quả a lan giã với muối và ớt thành một loại gia vị cay, thơm.

Phần thứ hai nói về văn hóa và nghệ thuật. Nhà gươl là ngôi nhà chung linh thiêng, nơi cả làng Cơ Tu tụ họp. Nhà được dựng bằng gỗ, mây, nứa lấy từ rừng và có rất nhiều hình chạm khắc.

Phần thứ ba nói về đời sống tâm linh. Trước khi lấy thứ gì từ rừng, người Cơ Tu làm lễ khấn xin. Gỗ rừng cũng được tạc thành các hình tượng trên nhà gươl và nhà mồ.

Phần cuối nói về việc bảo vệ rừng. Người Cơ Tu gọi rừng là “Mẹ rừng”. Qua nhiều thế hệ, họ đặt ra những luật tục nghiêm ngặt về việc được lấy gì từ rừng, về giữ gìn những khu rừng thiêng và về xử phạt người làm hại rừng.

Triển lãm khép lại bằng hình ảnh lễ hội Tạ ơn rừng. Ngày 4 và 5 tháng 4 năm 2026, xã biên giới Hùng Sơn của Đà Nẵng, giáp Lào, đã tổ chức lễ hội khai năm tạ ơn rừng tại khu rừng pơmu.

Khu rừng này có 1.146 cây pơmu được công nhận là Cây di sản Việt Nam. Người Cơ Tu ở đây đã đặt tên riêng cho nhiều cây trong số đó.

Triển lãm đặt tại cơ sở 2 của Bảo tàng Đà Nẵng, số 281 Phan Bội Châu, phường Bàn Thạch, cách trung tâm thành phố khoảng 65 km về phía nam theo đường bộ. Lưu ý: triển lãm không ở cơ sở 1 của bảo tàng tại số 31 Trần Phú, trung tâm thành phố.

Triển lãm mở cửa hằng ngày đến hết tháng 9 năm 2027, buổi sáng từ 7h30 đến 11h, buổi chiều từ 13h30 đến 16h30.

Khi đến, hãy để ý những tấm chiếu dệt từ cây alớ, chiếc trống làm bằng gỗ, mây rừng và da bò, cùng chiếc áo làm từ vỏ cây.